Regulatory Update Q3 2026: aandachtspunten voor financiële instellingen

Geactualiseerde leidraad hypotheekadvies 2026 (AFM)

Van toepassing op: beleggingsondernemingen en beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen (abi’s) en icbe’s die beleggingsdiensten verlenen aan particuliere beleggers.

Van toepassing op: beleggingsondernemingen en beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen (abi’s) en icbe’s die beleggingsdiensten verlenen aan particuliere beleggers.

De deelname van particuliere beleggers aan de Europese kapitaalmarkten blijft fors achter bij die in andere grote economieën. In 2021 was slechts ongeveer 17% van het vermogen van Europese huishoudens belegd in financiële instrumenten (beursgenoteerde aandelen, obligaties, beleggingsfondsen en derivaten), tegenover 43% in de Verenigde Staten. Factoren die hierbij meespelen zijn onder meer beperkte toegang tot informatie, weinig vertrouwen in de kapitaalmarkten, relatief hoge kosten voor particuliere beleggers en misleidende marketing op sociale media.

De Retail Investment Strategy (RIS) moet particuliere beleggers helpen om beter onderbouwde keuzes te maken die aansluiten bij hun behoeften en doelstellingen. De strategie wijzigt meerdere wettelijke kaders, waaronder MiFID II, de AIFMD, de icbe-richtlijn en de PRIIPs-verordening.

Wat er gaat veranderen:

• Kosten en prijs-kwaliteitverhouding. Beleggingsondernemingen moeten alle kosten en lasten die beleggers dragen in kaart brengen en kwantificeren, en beoordelen of deze proportioneel zijn. Beleggingsproducten met totale kosten die niet objectief te rechtvaardigen zijn, mogen niet langer worden goedgekeurd voor distributie.
• Duidelijkere informatieverschaffing. Het essentiële-informatiedocument (Eid) wordt herzien en geeft straks duidelijkere informatie over kosten, risico’s en verwacht rendement. Op termijn moet deze informatie ook machineleesbaar beschikbaar zijn.
• Strengere provisieregels. Om belangenconflicten te beperken, krijgen adviseurs een expliciete plicht om aan te tonen dat zij in het belang van de klant handelen, en moeten provisiegerelateerde kosten apart worden vermeld.
• Lichtere geschiktheidstoets voor eenvoudige producten. Voor advies over gespreide, niet-complexe en kostenefficiënte producten vervalt de eis om de kennis en ervaring van de klant te toetsen.
• Makkelijker kwalificeren als professionele belegger. De criteria waarmee particuliere beleggers kunnen opteren voor de status van professionele belegger worden aangepast, zodat ervaren beleggers hiervoor eenvoudiger in aanmerking komen.

Het streven is nu om de wetteksten eind 2026 af te ronden, waarna de nieuwe regels uiterlijk 30 maanden na publicatie van toepassing worden.

Van toepassing op: alle instellingen die onder de Sanctiewet 1977 vallen.

Sinds juli 2023 werkt de Nederlandse overheid aan de modernisering van het nationale sanctiestelsel. Doel is om het nauwer te laten aansluiten op de Europese sanctiewetgeving en om toezicht en handhaving effectiever te maken.

Het wetsvoorstel Wet internationale sanctiemaatregelen brengt verschillende belangrijke veranderingen met zich mee:

• een gemoderniseerde wettelijke grondslag om internationale sancties uit te voeren, met duidelijkere regels over hoe Nederland die toepast
• de mogelijkheid tot bestuursrechtelijke handhaving bij overtredingen, naast de al bestaande strafrechtelijke route
• specifieke handhavingsbevoegdheden bij ernstige overtredingen of pogingen om sancties te omzeilen
• ruimte om langdurig bevroren tegoeden en economische middelen te beheren en te administreren
• een wettelijke basis om sanctiegegevens te koppelen aan diverse openbare registers
• betere informatie-uitwisseling tussen bevoegde autoriteiten, waaronder toezichthouders en handhavingsinstanties
• een centraal meldpunt voor sancties
• uitgebreider toezicht op governance en compliance, dat nu ook juridische beroepen omvat, waaronder advocaten, notarissen en accountants

Het wetsvoorstel is op 19 februari 2026 ingediend bij de Tweede Kamer en is momenteel in behandeling. De verwachte inwerkingtreding is medio 2027.

Daarnaast opende de minister van Buitenlandse Zaken op 15 april 2026 een openbare consultatie over een tweede wetgevingspakket. Dit tweede pakket richt zich specifiek op de interne governance- en complianceprocessen van instellingen en wordt waar mogelijk afgestemd op het Europese anti-witwaspakket.

Instellingen die al onder het Europese anti-witwaspakket vallen, hoeven onder dit tweede pakket dan ook geen aanvullende maatregelen te treffen. Deze uitzondering geldt niet voor schadeverzekeraars en pensioenfondsen; zij zijn volledig aangewezen op de nieuwe wetgeving.

De bedoeling is dat deze wijzigingen samenvallen met de toepassing van de anti-witwasverordening (AMLR) en de zesde anti-witwasrichtlijn (AMLD6) in juli 2027, zodat instellingen met minder afzonderlijke implementatiemomenten te maken krijgen.

Van toepassing op: banken en beleggingsondernemingen.

Tussen 25 februari en 25 mei 2026 hielden ESMA en de EBA een openbare consultatie over herziene gezamenlijke richtsnoeren met nieuwe eisen die voortvloeien uit de herziene richtlijn kapitaalvereisten (CRD). Deze richtsnoeren vervangen de bestaande gezamenlijke EBA/ESMA-richtsnoeren van 2 juli 2021.

De belangrijkste wijzigingen:

• Ruimere reikwijdte. De richtsnoeren gaan gelden voor alle instellingen, beleggingsondernemingen en bijkantoren uit derde landen, en vragen een volledige geschiktheidsbeoordeling van alle sleutelfunctiehouders, niet langer alleen van leden van het leidinggevend orgaan en een beperkt aantal sleutelposities. Sleutelfunctiehouders zijn personen die aanzienlijke invloed uitoefenen op de leiding van een instelling zonder lid te zijn van het leidinggevend orgaan, waaronder de hoofden van de interne controlefuncties en de financieel directeur, voor zover zij geen lid zijn van het leidinggevend orgaan.
• Nieuwe risicogebieden. Instellingen moeten bij geschiktheidsbeoordelingen expliciet rekening houden met risico’s rond ESG, AI/ICT en witwassen en terrorismefinanciering (AML/CFT). Daarmee gaan de richtsnoeren aanzienlijk verder dan de vorige versie.
• Gedetailleerde AML/CFT-eisen. Instellingen moeten expliciete en gedetailleerde risicofactoren beoordelen, waaronder sectorale risico’s, zakelijke relaties, geografische risico’s en banden met sanctielijsten. Ten minste één lid van het leidinggevend orgaan moet specifieke deskundigheid hebben op het gebied van AML/CFT-risico’s en -verplichtingen. Toezichthouders moeten de geschiktheid opnieuw beoordelen zodra er redelijke gronden zijn om AML/CFT-risico’s te vermoeden, in overleg met de betrokken AML/CFT-autoriteiten.
• Strengere eisen aan onafhankelijkheid en diversiteit. Zo komt er een afkoelingsperiode voor voormalige uitvoerend bestuurders voordat zij een toezichthoudende functie mogen bekleden, en worden de eisen aan diversiteit en genderevenwicht gedetailleerder en dwingender: instellingen moeten aantonen dat zij de samenstelling van het leidinggevend orgaan actief sturen.
• Zwaardere opleidingseisen. Instellingen moeten voldoende middelen vrijmaken en de verplichte opleidingsprogramma’s uitbreiden zodat deze ook ESG, AML/CFT, ICT en AI-gerelateerde risico’s behandelen.

De herziene richtsnoeren treden naar verwachting zes maanden na publicatie van de definitieve tekst in werking, met 31 december 2026 als beoogde implementatiedatum.

Andere ontwikkelingen in wet- en regelgeving waarop je je kunt voorbereiden, zijn onder meer:

• het Europese Listing Act-kader
• uitvoeringsregelgeving bij de herziene AIFMD en icbe-richtlijn
• uitvoeringsregelgeving onder de AMLR, AMLD6 en AMLAR

Grip houden op dit soort veranderingen begint met precies weten wanneer ze zich voordoen. Ruler helpt complianceteams om ontwikkelingen in wet- en regelgeving van onder meer DNB, AFM, ESMA, EIOPA en EBA bij te houden, zodat je altijd een stap voor bent.